સજીવો દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી હલનચલનના પ્રકારોનું વિગતવાર વર્ણન કરો.

(N/A) સજીવોના કોષો મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારની હલનચલન દર્શાવે છે:
$(i)$ અમીબીય $(ii)$ પક્ષ્મલ $(iii)$ સ્નાયુલ.
$(i)$ અમીબીય હલનચલન: આ પ્રકારની હલનચલન $Amoeba$ જેવા સજીવો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
- આપણા શરીરમાં કેટલાક વિશિષ્ટ કોષો જેવા કે મેક્રોફેજ અને રુધિરમાં રહેલા શ્વેતકણો પણ અમીબીય હલનચલન દર્શાવે છે.
- તે જીવરસના પ્રવાહ દ્વારા બનતા ખોટા પગ (pseudopodia) દ્વારા થાય છે.
- અમીબીય હલનચલનમાં કોષપિંજરના ઘટકો જેવા કે માઇક્રોફિલામેન્ટ્સ પણ સંકળાયેલા હોય છે.
- $Amoeba$ માં,આ પ્રકારની હલનચલન ખોરાક મેળવવા અથવા સ્થાન બદલવા માટે વપરાય છે.
$(ii)$ પક્ષ્મલ હલનચલન: આ આપણા મોટાભાગના આંતરિક નલિકામય અંગોમાં થાય છે જે પક્ષ્મલ અધિચ્છદ દ્વારા આવરી લેવાયેલા હોય છે.
- શ્વાસનળીમાં પક્ષ્મોની સંકલિત હલનચલન વાતાવરણીય હવા સાથે શ્વાસમાં લેવાયેલા ધૂળના રજકણો અને વિદેશી પદાર્થોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
- અંડવાહિની અને શુક્રવાહિનીમાં હાજર પક્ષ્મો અંડકોષ અને શુક્રકોષોને ચોક્કસ દિશામાં વહન કરે છે.
- $Paramecium$ પક્ષ્મલ હલનચલન દ્વારા વિવિધ કાર્યો કરે છે.
$(iii)$ સ્નાયુલ હલનચલન: આપણા અંગો,જડબા અને જીભની હલનચલન માટે સ્નાયુલ હલનચલન જરૂરી છે.
- સ્નાયુઓ સંકોચનશીલતા દર્શાવે છે,જે મનુષ્યો અને અન્ય સજીવોમાં અસરકારક પ્રચલન માટે મદદરૂપ લાક્ષણિકતા છે.
- નિમ્ન કક્ષાના સજીવોમાં કંકાલ તંત્રનો અભાવ હોઈ શકે છે પરંતુ તેઓ સ્નાયુતંત્ર ધરાવે છે.
- સ્નાયુલ હલનચલન માટે સ્નાયુબદ્ધ,કંકાલ અને ચેતાતંત્રની સંપૂર્ણ સંકલિત પ્રવૃત્તિની જરૂર હોય છે.